Jak zrobić podsumowanie roku (pytania i łagodniejszy sposób na spojrzenie wstecz)

Gdzieś pod koniec grudnia to pytanie przychodzi samo: co ja właściwie zrobiłem przez ten rok? I szczera odpowiedź w tamtej chwili to zwykle wzruszenie ramion. Wymienisz jeden wyjazd, jedną większą sprawę, jakiś ciężki okres. Dwanaście miesięcy, a w głowie zostały trzy sceny.

Podsumowanie roku jest po to, żeby dopisać resztę. Nie audyt. Nie rozliczenie z postanowień, które spisałeś w styczniu i po cichu porzuciłeś w lutym. Zwyczajne, spokojne, życzliwe spojrzenie wstecz na rok, który naprawdę przeżyłeś.

Dlaczego rok wydaje się uboższy, niż był

W tym, jak oceniamy dowolny odcinek czasu, tkwi pewna dobrze opisana skaza: zapamiętujemy go po najbardziej intensywnym momencie i po tym, jak się skończył. Psycholodzy nazywają to regułą szczytu i końca. W praktyce trudny listopad potrafi po cichu wystawić ocenę całemu rokowi, a udany czerwiec prawie nie ma tu nic do powiedzenia.

Do tego pamięć w ogóle nie przechowuje lat. Przechowuje garść scen, resztę wyrzuca i nie pyta cię, które były ważne. Siadasz więc 30 grudnia, pytasz sam siebie, co się wydarzyło, a głowa podsuwa ci dwie najgłośniejsze sprawy i sporo mgły.

Twój rok się nie skurczył. Skurczył się jego zapis.

Czym naprawdę jest podsumowanie roku

To nie jest ocena roczna twojego życia. Nikt tego nie sprawdza i nie ma takiej wersji twojego roku, w której powinieneś był zrobić więcej.

To spojrzenie na to, co się w nim faktycznie znalazło:

• To, co skończyłeś - i to, co zacząłeś, a jeszcze nie skończyłeś
• Trudna sprawa, przez którą przebrnąłeś, a o której dziś mówisz półzdaniem
• To, jak się zmieniłeś: w czymś odważniejszy, łatwiej ci powiedzieć „nie”, wolniej wpadasz w panikę
• Ludzie - naprawiona przyjaźń, telefon, na który w końcu się zdobyłeś, pomoc, o którą poprosiłeś
• To, z czym skończyłeś: nawyk, praca, coś, z czego wyrosłeś
• Małe, zwykłe radości, z których rok w gruncie rzeczy składa się najbardziej

Praca też się tu mieści. Ale to jeden pokój w o wiele większym domu, a większość z nas spisuje pokój i zapomina o domu.

Pytania do podsumowania roku

Nie musisz brać wszystkich. Przejrzyj listę i zatrzymaj się przy tych, które coś w tobie ruszą - cztery dobre pytania są warte więcej niż dwadzieścia grzecznych.

Co się wydarzyło

• Jakie trzy rzeczy z tego roku ucieszyłyby cię, gdybyś mógł o nich wiedzieć w zeszłym styczniu?
• Co naprawdę doprowadziłeś do końca?
• Przez co przebrnąłeś?
• Który miesiąc był najtrudniejszy i co cię z niego wyciągnęło?
• Co cię zaskoczyło?

Kim się stałeś

• W czym jesteś dziś lepszy niż dwanaście miesięcy temu?
• Co kiedyś cię przerażało, a dziś przeraża mniej?
• W czym zmieniłeś zdanie?
• Kiedy byłeś odważny tak, że nikt tego nie zauważył?
• Czemu powiedziałeś „nie” - i czy to było dobre „nie”?

Ludzie

• Kto był dla ciebie w tym roku najważniejszy - i czy on o tym wie?
• Która relacja się ociepliła? Która potrzebowała granicy?
• Kto ci pomógł, kiedy sam nie dawałeś rady?
• Przy kim byłeś, kiedy cię potrzebował?

Co zabierasz ze sobą

• Co chcesz zostawić w tym roku?
• Czego chcesz więcej w przyszłym - nie jako celu, tylko jako uczucia?
• Gdybyś w przyszłym grudniu mógł spojrzeć wstecz i po cichu być z czegoś dumny, co by to było?

Jeśli przy którymś pytaniu coś cię ukłuje, to zwykle właśnie ono ma w sobie treść. Przy nim zostań chwilę dłużej.

Jak się za to zabrać

Wybierz wieczór, kiedy nie jesteś wykończony. Zrób z tego coś przyjemnego: herbata, koc, ten ładny zeszyt, który od miesięcy odkładasz na nie wiadomo co.

Potem przewiń kalendarz, miesiąc po miesiącu, od stycznia. Ten jeden ruch robi większość roboty. Zdjęcia też. Trafisz na jakiś zwyczajny kwietniowy wtorek, przypomni ci się cały tydzień wokół niego i pomyślisz: no tak, kompletnie o tym zapomniałem. Zapisuj po drodze, w punktach, w urywkach. To nie esej. Nikt tego nie przeczyta.

Uwzględnij też trudne rzeczy. Podsumowanie, które zostawia same dobre kawałki, nie jest życzliwe - jest niepełne, i tę nieszczerość poczujesz. Rok, przez który przebrnąłeś, liczy się tak samo jak rok, którym się cieszyłeś.

A jeśli prowadziłeś zapiski przez cały rok - notatkę, dokument, dziennik sukcesów - całą tę archeologię masz z głowy. Zamiast wykopywać dwanaście miesięcy z pamięci, po prostu je czytasz. Dziesięć minut i masz swój rok, własnym pismem, razem z drobiazgami, do których sam nigdy byś się nie dokopał. To właściwie cały argument za tym, żeby zapisywać sukcesy na bieżąco: ty z grudnia to niewiarygodny narrator marca.

Bądź sprawiedliwym świadkiem własnego roku

Najdziwniejsze w patrzeniu wstecz jest to, jaki surowy wyrok większość z nas wydaje na siebie. Roku przyjaciela nigdy nie podsumowałbyś słowami „w sumie nic ciekawego”. Wymieniłbyś przeprowadzkę, chorobę, przez którą przeszedł, to, z czego wreszcie zrezygnował, to, jak się trzymał w październiku. I miałbyś rację.

Bądź wobec siebie równie dokładny. W podsumowaniu roku nie chodzi o to, żeby ocenić, czy twój rok był wystarczająco dobry. Chodzi o to, żeby wreszcie powiedzieć o nim prawdę - a prawda jest niemal zawsze pełniejsza i odważniejsza, i mieści w sobie o wiele więcej drobnych dobrych rzeczy niż wzruszenie ramion, od którego zacząłeś.